วิธีปรุงยาสมุนไพรของคนไทย

ยาต้ม

การเตรียมปริมาณการใช้โดยทั่วไปใช้ยา ๑ กำมือ ใส่นํ้าให้ท่วมยา ต้มจนสุกคือต้มให้เดือดประมาณ ๑๐ นาทีถึง ๓๐ นาที แล้วแต่ว่าต้องการความเข้มข้น หรือเจือจาง กินในขณะที่ยายังอุ่นๆ อย่าใชไฟแรงควรให้ยาค่อยๆ เดือด ขนาดรับประทาน ๑ แก้ว

ยาชงยาต้มสมุนไพรไทย

การเตรียมหั่นยาเป็นชิ้นเล็กๆ บางๆ ตากแดดให้แห้ง ถ้าต้องการให้ มีกลิ่นหอมให้เอาไปคั่วเสียก่อน ใช้สมุนไพร ๑ ส่วน เติมนํ้าเดือดลงไป ๑๐ ส่วน ปิดฝาทิ้งไว้ประมาณครึ่งชั่วโมง จึงรินนํ้ามาดื่ม ขนาดรับประทาน ๑ แก้ว

ยาดองเหล้า

การเตรียม เอายามาบดเป็นผงหยาบๆ ห่อผ้าขาวบางให้หลวมๆ ใส่ในโหลแก้วเติมเหล้าให้ท่วมห่อผ้ายา แซ่ไว้ประมาณ ๗ วัน ระหว่างที่แซ่ ให้บีบห่อผ้าบ่อยๆ เพื่อให้ตัวยาออกมา ขนาดรับประทาน ๑ แก้ว

ยาปั้นเป็นลูกกลอน

การเตรียม หั่นสมุนไพรสดให้เป็นแผ่นบางๆ ตากแดดให้แห้งบดเป็น ผงในขณะที่ยายังร้อน (เพราะแดด) อยู่ เพราะยาจะกรอบ บดง่าย การปั้นยาลูกกลอน ใช้ผงยา ๒ ส่วน ผสมกับนํ้าผึ้ง ๑ ส่วน ตั้งทิ้งไว้ ๒-๓ ชั่วโมง เพื่อให้ปันยาได้ง่าย ไม่ติดมือ ปันเป็นลูกกลมๆ เล็กๆ เท่าเม็ดพุทรา ปันเสร็จผึ่งแดดให้แห้ง จากนั้นอีกประมาณ ๒ อาทิตย์นำมาผึ่งแดด อีกครั้งกันเชื้อราขึ้นยา

ตำคั้นเอายาหรือดื่ม

เอาสมุนไพรสดๆ ตำให้ละเอียดจนเหลว ถ้า’ไม่มีนํ้า1ให้เติมนํ้าลง’ไปจนเหลว คั้นเอานํ้ายาที่ได้กิน ขนาดรับประทาน 1 ถ้วยชา ยาบางอย่าง เซ่น กะทิอ กระชาย ให้นำไปเผาไฟให้สุกก่อนแล้วค่อยนำมาตำ

ยาพอก

การเตรียมยา ใช้สมุนไพรสดตำให้แหลกที่สุด แต่อย่าตำจนเหลว ตำพอให้ยาเปียกๆ ก็พอ ถ้ายาแห้ง ให้เติมนํ้าหรือเหล้าลงไป การพอกพอกแล้วต้องคอย หยอดนํ้าให้เปียกชื้นเสมอ เปลี่ยนยาวันละ ๓ ครั้ง

การเทียบปริมาตรและปริมาณขนาดที่ใช้ในยาไทยโบราณ

–    ๑ ช้อนถ้วยตะไล มีปริมาตรปริมาณ ๒๕-๓๐    มิลลิลิตร

–    ๑ ถ้วยชา    มีปริมาตรปริมาณ ๗๕    มีลลิลิตร

–    ๑ ถ้วยแก้ว    มีปริมาตรปริมาณ ๒๐๐-๒๕๐ มิลลิลิตร

–    ๑ ช้อนชา    มีปริมาตรปริมาณ ๕    มิลลิลิตร

–    ๑ ช้อนหวาน    มีปริมาตรปริมาณ ๘    มิลลิลิตร

–    ๑ ช้อนโต๊ะ    มีปริมาตรปริมาณ ๑๕    มิลลิลิตร

–    ๒ ช้อนแกง    มีปริมาตรปริมาณ ๑    ช้อนโต๊ะ

–    ๑ หยิบมือ มีปริมาตรเท่ากับ ใช้นิ้วหัวแม่มือนิ้วชี้และกลางหยิบขึ้นมา

–    ๑ กำมือ มีปริมาตรเท่ากับ ใช้นิ้วหัวแม่มือและนิ้วชี้กำเช้ามา

–    ๑ กอบมือ มีปริมาตรเท่ากับ ๒ ฝ่ามีอ หรือหมายความถึงปริมาณของมือทั้งสองข้างกอบเข้าหากันให้ส่วนของปลายนิ้วแตะกัน

–    ๑ ฝ่ามือ มีปริมาตรประมาณ กว้าง ๓ นิ้วฟุต ยาว ๔ นิวฟุต r ๏ องคุลี หมายถึง ความยาว ๑ ข้อแรกของนิ้วกลางตามยาว

เทียบมาตราโบราณ

–    ๑๕๐ เมล็ดข้าวเปลือก    เป็น ๑ หยิบมือ

–    ๔ หยิบมือ    เป็น ๑ กำมือ

–    ๔ กำมือ    เป็น ๑ ฝ่ามือ

–    ๒ ฝ่ามือ    เป็น ๑ กำมือ

–    ๔ กอบมือ    เป็น ๑ ทะนาน

–    ๒๐ ทะนาน    เป็น ๑ สัด ๔๐ เป็น ๑ ปัน

–    ๘๐ สัด    เป็น ๑ เกวียน

การชั่งยาโบราณ

–    ๑ ชั่ง    หนัก ๒๐ ตำลึง (๘๐ บาท)

–    ๑ ตำลึง หนัก ๙ บาท

–    ๑ บาท หนัก ๔ สลึง

–    ๑ สลึง หนัก ๒ เฟือง

–    ๑ เฟือง หนัก ๔ ไพ

Poke:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>