กุ่มหรือผักกุ่ม

กุ่มหรือผักกุ่ม

ชื่อวิทยาศาสตร์ : กุ่มบก CratevaReligiosaHam.

กุ่มน้ำ Crateva adansonii DC. ssp. trifoliata ( Roxb.)

ชื่อวงศ์ : CAPPARACEAE

ชื่อท้องถิ่น : เหาะเกาะ ผักกุ่ม ผักก่าม รอถะ ทะงัน

ท้องถิ่น : เหาะเกาะ ผักกุ่ม ผักก่าม รอถะ ทะงัน

ลักษณะ : กุ่มบก เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางสูง 10-20 เมตร มักขึ้นบริเวณป่าดอนลักษณะลำต้นก้ามปูแผ่พุ่มกว้าง เปลือกต้นสีขาวหม่น ๆ และหนาใบแตกออกเป็นใบย่อย 3 ใบ ปลายใบมน ๆ คล้ายใบทองหลาง ดอกออกเป็นช่อสีขาวนวลในดอกมีเกสรตัวผู้สีม่วงยื่นออกมาเป็นฝอยเล็กๆ กลีบในแบนป้าน 4 กลีบ เริ่มบานจะเป็นสีเขียวอ่อน เมื่อบานเต็มที่จะเป็นสีขาวนวลและค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีเหลือง ยามออกดอกต้นกุ่มจะออกเต็มต้นสวยงามและมีกลิ่นหอมอ่อนๆ ผลกลมขนาดเท่ากับลูกหมากเมื่อแก่กลายเป็นสีแดงนกชอบกินลูก

กุ่มหรือผักกุ่ม

กุ่มหรือผักกุ่ม

กุ่มนํ้า เป็นไม้ยืนต้นและผลัดใบ มักชอบขึ้นบริเวณริมตลิ่งของ แม่นํ้าลำคลองหรือลำธารในป่าธรรมชาติ ชอบขึ้นใกล้น้ำจึงถูกเรียกขานว่า กุ่มนํ้า กุ่มนํ้ามักมีลำต้นคดงอและแตกกิ่งตา ใบกว้าง 0.5-2.5 นิ้ว ยาว ประมาณ 2-9 นิ้ว ก้านใบยาว 1.5-5.5 นิ้ว ใบสีเขียวและแตกออกเป็น ใบย่อย 3 ใบเช่นเดียวกับกุ่มบกแต่ใบแคบกว่าปลายใบเรียวแหลม ใบกว้าง 3.3-10 ซม. ก้านใบยาวออกเป็นช่อตามยอดใบหรือซอกใบดอกเริ่มออกสีเขียว และ ค่อยๆ กลายเป็นสีขาวหรือขาวอมเหลือง ก่อนออกดอกจะผลัดใบและผลิดอกพร้อมกับผลิใบใหม่ดอกมีกลิ่นหอมอ่อนๆ ผลกลมรีหรือรูปไข่ กลีบยาว ประมาณ 5-8 ซม. สีเทาอมขาวผิวแข็งภายในมีเมล็ดกลมๆ เล็กๆ จำนวนมาก

สรรพคุณ : ใบ มีรสขม แก้ไข้ตัวร้อน ขับเหงื่อ เจริญอาหาร หรือใช้ใบสดตำทารักษากลากเกลื้อน โรคผิวหนัง

เปลือก ต้มดื่มขับลมในลำไส้ ระงับพิษทางผิวหนัง ขับน้ำดี ขับนิ่ว ใช้เปลือกต้มกินแก้ลม แก้ปวดท้อง
ดอก เป็นยาเจริญอาหาร แก้เจ็บคอ แก้ไข้

วิธีใช้ในการประกอบอาหาร : ใช้ยอดอ่อนใบอ่อน และช่อดอก อ่อนซึ่งกุ่มจะออกในช่วงฤดูฝน นิยมนำใบอ่อนและดอกอ่อนของกุ่มบก และ กุ่มนํ้ามาดองก่อนแล้วจึงนำไปกินหรือนำไปปรุงเป็นอ่อม ผักกุ่มทำคล้ายกับแกงขี้เหล็กโดยการนำออกมาต้มคั้นนํ้าทิ้งสัก 1-2 ครั้งเพื่อลดรสขมและ ปรุงรสด้วยข่าอ่อน ตะไคร้ นํ้าปลาร้า น้ำปลา เกลือ ข้าวสารเล็กน้อย ใบแมงลัก ผักชีฝรั่ง ชาวบ้านเล่าว่า ถ้าใส่นํ้าคั้นใบย่านางลงไปด้วยจะทำให้ผักกุ่มจืดเร็ว

ชาวบ้านภาคอีสานนิยมนำผักกุ่มนํ้าไปดองหรือหมักกับนํ้าเกลือและ น้ำซาวข้าวนาน 2-3 วันก็กินได้

เป็นผักจิ้มนํ้าพริกหรือป่นปลาน้ำพริก หรืออาจปรุงเป็นอาหารโดยนำไปผัดหรือแกงก็ได้สำหรับชาวใต้นำผักกุ่มดองไปกินกับขนมจีนนํ้ายาและชาวภาคเหนือนำยอดผักกุ่มมาเผาและแกล้มกับลาบปลา

คุณค่าทางอาหาร : ผักกุ่มดองมีรสเปรี้ยว ใบผักกุ่มดอง 100 กรัม ให้พลังงาน 88 กิโลแคลอรี่ ประกอบด้วยสารอาหารที่มีประโยชน์แก่ร่างกายคือ นํ้า 73.4 กรัม คารโบไฮเดรต 15.7 กรัม โปรตีน 3.4 กรัม ไขมัน 1.3 กรัม กาก 4.9 กรัม แคลเซียม 124 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 20 มิลลิกรัม เหล็ก 5.3 มิลลิกรัม วิตามินเอ 6,083 IU. วิตามินบี1 0.08 มิลลิกรัม วิตามินบี2 0.25 มิลลิกรัม ไนอะซีน 1.5 มิลลิกรัม วิตามินซี 5 มิลลิกรัม

เมนูแนะนำ : ยำผักกุ่มดอง

เครื่องปรุง

ผักกุ่ม    200    กรัม
มะเขือเปราะซอย    1/2    ถ้วย
พริกขี้หนูแห้ง    7    เม็ด
ข่าหั่น    1    ช้อนโต๊ะ
ตะไคร้ซอย    2    ช้อนโต๊ะ
ปลาร้าต้มสุก    1/2   ถ้วย
กะปิ    1/2    ช้อนโต๊ะ
ต้นหอมซอย    1    ช้อนโต๊ะ
ผักชีซอย

วิธีการดองผัก

1.    ล้างผักกุ่มให้สะอาด นำไปตากแดด พอนิ่ม เพื่อให้อ่อนตัวก่อน
2.    นำผักกุ่มมาขยำกับเกลือให้เข้ากัน
3.    ใส่ผักกุ่มลงในภาชนะสำหรับดอง ใส่ข้าวเหนียวนึ่งและนํ้าซาวข้าว ใส่ให้ท่วมผักพอดี ปิดฝาด้วยใบตอง มัดด้วยตอก ทิ้งไว้ 3-5 วัน

วิธีการปรุงยำผักกุ่มดอง

1.    นำผักกุ่มมาหั่นใส่ในชามพร้อมนํ้าดองผักกุ่ม
2.    ใส่น้ำปลาร้า กะปิ พริกเหนูแห้งโขลก ข่าโขลก ตะไคร้ซอย และมะเขือเปราะใส่ลงในชามผักกุ่มดองแล้วคลุกเคล้าให้เข้ากัน
3.    โรยด้วยผักชีต้นหอมซอย ตักใส่จานพร้อมเสิร์ฟได้เลย

กุ่มหรือผักกุ่ม

Poke:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>